Herfstengel

Een groepje bundelzwammen, Genus Pholiota, groeiend op een schaduwplek op verbrand, oud, paalhout. De eerste paddenstoelen op dit hout en mijn eerste foto van dit jaar van paddenstoelen.
Ik sla ze meestal over omdat ik er bijster weinig, eigenlijk helemaal niks, van af weet. Maar met zo’n toekijkende putto-engel op de achtergrond moest dit beeld gemaakt.
Misschien is dit de stoffige bundelzwam, Pholiota conissans, maar ik weet het zeker niet beter, dus corrigeer mij gerust.

☘️

2017 – fotografie – paddenstoelen – bundelzwammen – Putto – schaduw – natuur – verbrand hout – Panasonic Lumix DMC-FZ200 – herfst – Soli

_

Advertenties

Springbalsemien, 2 foto’s

Voor kinderen is het zaad geweldig, van de eenjarige reuzenbalsemien of springbalsemien die behoorlijk hoog kan worden. Mijn kleindochter zag de planten op deze zonnige herfstdagen voor het eerst en was niet meer te houden bij de peervormige zaadvruchten. De rijpe zaaddoosjes rollen zich in 5 delen op en de zaden schieten alle kanten op. Ze ontploffen als het ware als je ze aanraakt, of leuker nog, ze in je handen sluit. Knal!
Dat springen gaat behoorlijk krachtig met vaak schrik tot gevolg.  Je handen gaan er helemaal zoet van ruiken, lekker hoor.
De kruidachtige plant wordt ook wel buurmansverdriet genoemd als je hem in de tuin hebt staan, juist omdat het zaad ver weg springt en zich zo gemakkelijk naar andere tuinen verspreidt. In de tuin wordt hij niet zo hoog en is gemakkelijk uit te trekken.
Springbalsemien, Impatiens glandulifera, is een goede voedselplant voor bijen en hommels, de planten produceren veel nectar in een periode dat er weinig andere drachtplanten bloeien. Hij groeit overal waar het een beetje vochtig is, maar groeit zeer weelderig in de buurt van water en dat is meteen een probleem.
Want…
deze vertrouwde plant (een exoot, afkomstig uit de Himalaya en vanuit Noord-India geïntroduceerd in Europa als orchidee-achtige sierplant) is gaan verwilderen als invasieve soort. De snelle groeier, met hoge vertakking, verdringt andere inheemse planten om licht, ruimte en voedsel. Als echter een oever alleen maar is begroeid met springbalsemien, blijft na het afsterven een kale oever over en is de kans op erosie erg groot. En daarom blijkt de springbalsemien nu op de Unielijst te staan, als ongewenst in de hele EU. Op deze zwarte lijst staan soorten die niet uit Europa komen en die de oorspronkelijke flora en fauna verdringen of economische schade veroorzaken.
Ik begrijp het wel, maar het voelt ook als spijtig. De bijen en hommels hebben het al moeilijk en de bloeiende reuzenbalsemien is prachtig om te zien. Het is nauwelijks voor te stellen dat deze plant uit het natuurbeeld van West-Europa gaat verdwijnen…

Bron: Wikipedia en Bijenclub

Dit zijn de bloemen en de zaadvruchten van de springbalsemien

En dit is zo’n opengesprongen zaadvrucht dat zich in 5 delen oprolt. Een kunstwerk!

 
 

Beleving

Twee keer per week geef ik extra taalondersteuning aan groep zes. En ze zijn intussen wel van mij gewend dat ik wat natuur op tafel leg.
Ik ga met twee kinderen schrijfoefeningen doen. Bij sommigen gaat dat nog niet zo goed en ze worden er geagiteerd van, met dwars gedrag als gevolg. Nieuwsgierig kijken ze naar het bergje kastanjes.
Wat is dat?
Dat zijn kastanjes.
Kastanjes? Komt daar een bloem uit? Wat? Een boom? Echt?

Ze zijn perplex, ik ook. En ik voel de enorme beperking van de binnenruimte.

– Ik stopte ze vroeger in mijn zak, dan kon ik ze steeds even aanraken. Een rijkdom was het. De poppetjes die we er thuis en op school van maakten, met cocktailprikkers, konden me minder bekoren en die stekelvarkens al helemaal niet. De zachtheid weg en niks meer aan als ze op de kast stonden te verstoffen en inkrompen na verloop van tijd. Ik hield ze liever bij me om de verrassing steeds opnieuw te voelen –

Neem er maar eens een, mooi hè? Voel je de vorm, hard en toch zo zacht? Misschien kun je een kastanje in je hand houden om je te helpen bij je concentratie.
Ze zoeken de mooiste kastanje uit om vast te houden en gaan schrijven. Moeizame letters, binnen de lijntjes; ingewikkeld dat sommige letters juist weer langer moeten. De K van Kastanje. De F van fluisteren. De W van wiebelen. De kastanjes in hun gesloten vuist.
Tien minuten is heel lang voor ze, maar ze werken zeer geconcentreerd en ik bewonder. Af en toe vliegt er een letter uit de bocht, de trap af, de gang uit, daar moeten we om lachen, en gewillig doen ze die opnieuw.
Hartstikke goed je best gedaan, zeg ik.
Het helpt echt, zegt Y. verbaasd. Mogen we er een meenemen omdat we zo goed gewerkt hebben? Dat mag. Zo blij met een simpele traktatie.
Ze wisten niet wat een kastanje was. Nu wel. Het is nooit te vroeg of te laat om een kastanje te ontdekken. En er komt niet alleen een boom uit…

 

Systeem

   Sy ’t haar gebalde buik
   die afgrond toevertrou
   en kan nie terugkatrol
   maar moet al sneller sak
   al radeloser tol
   tot waar die besemstruik
   in oker skuim oopvou.
Zij heeft haar gebalde buik
de afgrond toevertrouwd
en kan niet terugkatrollen
maar moet al sneller zakken
steeds radelozer tol
tot waar de bezemstruik
in oker schuim ontvouwt.
   Met lig wat sy ontlas
   ryg sy die blare vas
   en koppel tak aan tak.
   Sy span vanaf die spil
   tien speke in ’n straal
   en trek haar dun patroon
   – die silwer dekagoon –
   in spreiende spiraal
   tot alles snaarstyf tril.
Met licht dat zij ontlast
rijgt zij de bladeren vast
en koppelt tak aan tak.
Zij spant vanaf de spil
tien spaken in een straal
en trekt haar fijn patroon
– de zilveren decagoon –
in uitbreidend spiraal
tot alles snaarvast trilt.
   Sy strik die laatste knoop
   en krimp bedees opsy,
   geledig deur die vlyt.
Zij strikt de laatste knoop
en wijkt bedeesd opzij
geledigd door de vlijt.
   Kyk – op haar rug die kruis
   van barmhartigheid
   wat elke argwaan stil.
Kijk – op haar rug het kruis
van barmhartigheid
dat elke argwaan stilt.
   Maar as die raamwerk ril
   sal sy elektries gly –
   ’n aarsellose oop
   agtvingerige vuis.
maar als het raamwerk rilt
zal zij elektrisch glijden –
’n aarzelloze open
achtvingerige vuist.








   Gedicht Sisteem van Elisabeth Eybers, Balance, Amsterdam, Querido 1963
   Vertaling Dianne Soli 2017